Gelukshormonen & DO YOU 

De beste beweging ter wereld. Of misschien is het meer een concept of een manier van leven. Als dat zo is, moet het wel het meest revolutionaire concept ter wereld zijn, of de belangrijkste manier van leven ter wereld.

Voor jezelf zorgen, ‘mij doen’, of ‘mij eerst doen’ zoals het ook betekent – in plaats van alles voor anderen te doen – is een van de belangrijkste dingen die we kunnen doen. Het versterkt ons zelfvertrouwen, zorgt ervoor dat we ons minder eenzaam voelen en geeft ons een beste vriend voor het leven: namelijk onszelf. Ik heb hierover alles geschreven in mijn vorige artikel,‘De psychologie achter DO YOU’.

Ik was de biologie even vergeten

Maar ik vergat te vermelden hoe belangrijk DO YOU is voor onze biologie. Mensen zijn voor 98,8 procent identiek aan chimpansees, en het is belangrijk om dit te onthouden, want in werkelijkheid zijn we geavanceerde dieren. We zijn organismen die reageren op prikkels. We worden gedreven door ons overlevingsinstinct, dat is gebaseerd op het overlevingsinstinct van onze voorouders. En dit alles wordt geregeld door hormonen.

Het woord ‘hormoon’ komt uit het Grieks en betekent ‘opwekken’, en dat is precies wat hormonen doen; op die manier kunnen ze onder andere je slaap, je eetlust en je stemming beïnvloeden.

Hormonen

En nu wordt het een beetje nerdy, dus houd je goed vast: hormonen zijn de signaalstoffen van het lichaam die berichten naar verschillende delen van het lichaam sturen. Hormonen fungeren dus als een soort chemische boodschappers,die door de klieren van het lichaamworden afgescheiden en via de bloedbaan door het lichaam worden getransporteerd, waarbij ze cellen opdracht geven om specifieke taken uit te voeren. Het woord ‘hormoon’ komt uit het Grieks en betekent ‘opwekken’, en dat is precies wat hormonen doen; op die manier kunnen ze onder andere je slaap, je eetlust en je stemming beïnvloeden. Als je een vrouw bent, is het je misschien opgevallen dat je ongeveer 9 dagen na de eerste dag van je menstruatie extraverter, creatiever en productiever wordt, en/of dat je meer seksuele fantasieën hebt en meer zin in seks. Dit komt doordat het niveau van het hormoon oestradiol stijgt, wat een enorme toename van het luteïniserend hormoon (LH) veroorzaakt, dat ervoor zorgt dat de eisprong rond het midden van de cyclus plaatsvindt. Onderzoek toont aan dat hormonen in de periode voorafgaand aan de eisprong ook onze stem, huidskleur en geur veranderen, en dat we ons over het algemeen uitdagender kleden en meer flirten. Studies laten zien dat mannen op al deze subtiele veranderingen reageren, ons aantrekkelijker vinden en meer zin in seks hebben. Vanuit evolutionair perspectief is dit logisch, want op deze manier vergroten we de kans dat ieder van ons zijn of haar genen doorgeeft. We zijn tenslotte gewoon geavanceerde chimpansees.

Als we iets goeds voor onszelf doen (DO YOU), kunnen we onze hersenen beïnvloeden via vier ongelooflijk krachtige hormonen: 

Wat heeft datmet DO YOU te maken?

Ik ben dol op de Engelse term DIY, wat staat voor ‘do it yourself’. En dat is precies mijn punt: niet iedereen heeft kalmeringsmiddelen nodig. We hoeven ons niet somber, angstig of eenzaam te voelen. Het punt is dat we het zelf kunnen doen, omdat we het vermogen hebben om onze hormonen te beïnvloeden. Als we iets goeds voor onszelf doen (DO YOU), kunnen we onze hersenen beïnvloeden met vier ongelooflijk krachtige hormonen: 

Dopamine(het beloningshormoon): Dit hormoon komt van nature vrij als we een taak voltooien, onze kleine overwinningen vieren, lekker eten, sporten, lachen, naar muziek luisteren, seks hebben of tijd voor onszelf nemen. In kleine hoeveelheden geeft het een gevoel van plezier; in grotere hoeveelheden een gevoel van JOY; en in nog grotere hoeveelheden geeft het een gevoel van geluk. Dopamine komt vrij als we cocaïne gebruiken en als gokverslaafden gokken, maar we hebben geen drugs of die HIGH nodig, want we kunnen ervoor zorgen dat dopamine vrijkomt door simpelweg lief voor onszelf te zijn.

Endorfines(de pijnstillers): Deze komen onder andere vrij als we sporten of seks hebben, als we lachen, een goed boek lezen of iets aardigs voor anderen doen. Endorfines zijn de lichaamseigen pijnstillers, met een morfine-achtig effect. Ze geven een gevoel van welzijn, vitaliteit en energie, en kunnen daarom strategisch worden ingezet bij de behandeling van depressie en angst.

Oxytocine(het liefdeshormoon): Dit komt vrij telkens als je iets leuks voor jezelf doet. Het komt vrij als je complimentjes geeft of krijgt, als je leuke dingen doet met iemand waar je om geeft (bijvoorbeeld bordspelletjes spelen), tijdens langdurig oogcontact, tijdens een orgasme en door aanraking – vooral bij het aanraken van oorlellen en tepels. Omdat oxytocine vrijkomt bij elke vorm van aanraking, komt het ook vrij als je gewoon even over je eigen arm strijkt. Oxytocine blokkeert stresshormonen zoals cortisol en adrenaline en bevordert de band met anderen (en onszelf), en geeft ons bovendien een gevoel van geluk en welzijn. Het maakt ons daardoor minder angstig, gestrest en eenzaam, en gelukkiger en liefdevoller. 

Serotonine(het ‘gelukshormoon’): Dit komt vrij als je eiwitrijk voedsel eet, maar ook bij het eten van haver en chocolade, en door ervoor te zorgen dat je genoeg B-vitamines binnenkrijgt, vooral B6 en B12. Het komt ook vrij als je in de zon bent, tijd doorbrengt in de natuur en aarde onder je nagels krijgt, als je mediteert en als je sport. Serotonine heeft een positieve invloed op je eetlust (vooral je trek in ‘ongezonde’ koolhydraten), je spijsvertering, je lichaamstemperatuur, je slaappatroon, je stemming, je emoties (vooral geluk) en je geheugen. 

Door aardig voor onszelf te zijn, kunnen we de chemie in de hersenen direct beïnvloeden, wat op zijn beurt weer een positief effect heeft op onze emoties. Het kan zelfs behoorlijk verslavend worden. 

Word een taartje

Dus JIJ – door voor jezelf te zorgen, iets goeds voor jezelf te doen en goed voor jezelf te zorgen – BOOSTt niet alleen je zelfvertrouwen en zorgt ervoor dat je je minder eenzaam voelt. Als je ‘voor jezelf zorgt’, komen er hormonen vrij die ervoor zorgen dat je je minder gestrest en angstig voelt, en die je meer energie, vitaliteit en een groter gevoel van geluk geven. Op die manier hoeven we niet langer alleen maar bloem of suiker te zijn, maar worden we een taart. Als we een taart worden, wordt iedereen om ons heen het glazuur. Een taart is het lekkerst met glazuur, maar is op zichzelf eigenlijk al heerlijk genoeg. En zo hoeven we niet meer op anderen te vertrouwen om ons gelukkig te maken.

DO YOU geeft ons dus de kans om gelukkige, verfijnde doe-het-zelf-chimpansee-taarten te worden. En wie zou dat nou niet willen zijn?

Kh Marie Brixtofte, geregistreerd psycholoog